StockPetsNếu bạn quay lại năm 1996 và nhớ được tương lai thì sao?
Cập nhật: · Đội ngũ StockPets
Trả lời ngắn gọn
Trong StockPets, bạn tỉnh dậy vào tháng 1 năm 1996 với 10.000 xu ảo, một nông trại nhỏ và một thú cưng, cùng ký ức lờ mờ về tương lai. Dù vậy mọi chuyện vẫn không dễ: biểu đồ bị ẩn cho đến khi từng tháng tới, xu và ô đất có hạn, việc hủy niêm yết có thể xóa sổ một cây trồng, và bạn phải sống qua cú sụp đổ 2000–2002 lẫn cuộc khủng hoảng 2008, từng tháng một.
Vì sao câu hỏi “giá mà mình đầu tư từ năm 1996” lại hấp dẫn đến thế?
Hầu như ai cũng từng chơi trò này trong đầu. Bạn hình dung mình quay về giữa thập niên 90, mang theo mọi điều mình biết bây giờ, và tưởng tượng mọi chuyện có thể đã khác ra sao. Nhìn lại thì cái gì cũng có vẻ đơn giản: internet sẽ thay đổi tất cả, điện thoại sẽ trở thành máy tính, có những công ty sẽ lớn mạnh khổng lồ trong khi những công ty khác biến mất.
StockPets biến giấc mơ giữa ban ngày ấy thành một trò chơi thật sự, với xu ảo thay cho tiền thật. Bạn bắt đầu vào tháng 1 năm 1996 với một nông trại nhỏ, một thú cưng mới và 10.000 xu. Các hạt giống bạn có thể gieo mang tên những công ty Mỹ có thật và đi theo giá cổ phiếu hằng tháng trong lịch sử của họ. Rồi các tháng bắt đầu trôi, và bạn sẽ biết “ký ức” về tương lai của mình thật ra đáng giá bao nhiêu.
“Nhớ được tương lai” trong StockPets nghĩa là gì?
Tiền đề là bạn lờ mờ nhớ được hình dáng chung của những gì xảy ra sau đó. Bạn biết có một cơn sốt cuối thập niên 90 và một cú sụp đổ đau đớn ngay sau. Bạn biết năm 2008 rất khó khăn, thập niên 2010 mang đến một quãng phục hồi dài, và năm 2020 có một cú sập mạnh rồi bật lại cũng mạnh không kém.
Thứ bạn không có là biểu đồ. Trang chi tiết của mỗi hạt giống chỉ hiện “diễn biến giá đến nay”, kéo dài tới tháng hiện tại trong game. Bạn không thể nhìn trộm năm sau. Khoảng cách giữa việc biết câu chuyện chung và không biết chi tiết chính là nơi trò chơi diễn ra.
Vì sao thắng ở năm 1996 vẫn khó?
Dù có ký ức mơ hồ về tương lai, game vẫn đặt ra những giới hạn thật sự. Không cái nào là mánh khóe cả; đó là những ràng buộc mà bất kỳ ai cũng gặp nếu thật sự sống qua những năm tháng ấy.
| Ràng buộc | Cách hoạt động trong StockPets |
|---|---|
| Xu có hạn | Bạn bắt đầu với 10.000 xu ảo. Xu chưa dùng vẫn còn đó, nhưng không có cách nạp thêm. |
| Ô đất có hạn | Nông trại bắt đầu với 3 ô đất và có thể mở rộng lên 11, trả bằng xu từ thu hoạch. |
| Biểu đồ bị ẩn | Diễn biến giá chỉ hiện đến tháng hiện tại. |
| Danh sách thay đổi | Tháng 1 năm 1996 có hơn 200 hạt giống; các công ty khác chỉ xuất hiện khi lần đầu được đưa vào danh sách công ty của game. |
| Hủy niêm yết | Nếu một công ty trên nông trại của bạn bị hủy niêm yết — kể cả do bị mua lại hay sáp nhập — cây trồng đó sẽ chết và giá trị trong game về 0. |
| Thời gian | Một lượt là một tháng. Sau 12 tháng đầu, cứ mỗi 8 giờ lại có thêm một tờ lịch, tối đa 3 tờ một lúc. |
Quy tắc hủy niêm yết là điều khiến nhiều người bất ngờ nhất. Ngoài đời thực, cổ đông của một công ty bị mua lại thường nhận được tiền mặt hoặc cổ phiếu. StockPets cố ý giữ mọi thứ đơn giản và dễ nhớ: đã bị hủy niêm yết nghĩa là cây trồng mất. Bài hướng dẫn điều gì xảy ra khi cổ phiếu bị hủy niêm yết giải thích sự khác biệt này.
Sống qua cơn sốt và cú sụp đổ
Cơn sốt internet cuối thập niên 1990 là phần ai cũng nhớ với nhiều thiện cảm. Trong StockPets, bạn trải qua nó từng tháng một, và sự háo hức là có thật: có những tháng xuất hiện dòng thời tiết thị trường “tháng được mùa” hay “trời quang” khi các cây trồng của bạn cùng nhau đi lên.
Rồi đến giai đoạn từ 2000 đến 2002. Biết trước sắp có sụp đổ không cho bạn biết chính xác lúc nào nên thu hoạch, và lật từng tháng một khiến đà trượt dốc dường như dài vô tận. Thời tiết thị trường chuyển sang “nhiều mây” hay giông bão mỗi khi biến động trung bình của cây trồng vượt quá ±3,5% trong một tháng. Đây là lúc việc biết trước bắt đầu kém hữu ích hơn nhiều so với khi bạn tưởng tượng.
2008, 2020 và chặng đường dài trở lại
Nếu vượt qua được đầu những năm 2000, cuộc khủng hoảng tài chính 2008 đang chờ phía trước. Về sau, thập niên 2010 mang đến một quãng phục hồi dài, còn năm 2020 là một cú sập đột ngột rồi bật lại. Mục đích không phải là dự đoán điều gì — game chỉ đơn giản để bạn ngồi đi qua tất cả. Vì thời gian chỉ trôi khi bạn lật một tờ lịch, bạn cảm nhận từng tháng của một đợt sụt giảm thay vì lướt qua nó trên biểu đồ.
Game cũng có sẵn một niềm an ủi nhẹ nhàng: thú cưng của bạn không bao giờ chết vì thua lỗ trên thị trường. Thua lỗ có thể ảnh hưởng đến dáng vẻ của bé khi trưởng thành, nhưng người bạn đồng hành vẫn luôn ở bên bạn. Xem thêm trong bài thú cưng lớn lên như thế nào.
Bạn sẽ sống qua những thời kỳ nào?
Căn phòng của bạn thay đổi theo từng thập kỷ, khiến dòng thời gian trở nên hữu hình chứ không chỉ là những con số trên màn hình.
| Thời kỳ | Năm | Chi tiết trong phòng |
|---|---|---|
| Những năm radio | 1996–1998 | Bài hát yêu thích vang lên trên radio |
| Những năm máy tính | 1999–2006 | Tiếng chuông báo email mới, và thú cưng ngồi lên bàn phím |
| Những năm điện thoại thông minh | Từ 2007 trở đi | Chiếc điện thoại rung trên bàn |
Tin tức có thật cũng lần lượt mở ra trên đường đi, nhưng chỉ khi ngày trong game chạm tới — như việc tàu Mars Pathfinder hạ cánh vào tháng 7 năm 1997 hay đồng euro ra đời vào tháng 1 năm 1999. Xem danh sách đầy đủ trong bài các thời kỳ và tin tức.
Chuyện gì xảy ra khi bạn đến thời hiện tại?
Hành trình không dừng lại khi sách sử dừng lại. Khi kho dữ liệu giá lịch sử hết, vào khoảng thời điểm hiện tại, các tháng sau sẽ dùng lại những nhịp lên xuống của các tháng trong quá khứ được chọn ngẫu nhiên. Mỗi hành trình giữ phiên bản tương lai riêng của mình: mở lại cùng một hành trình, bạn sẽ thấy lại đúng những tháng đó. Thú cưng, nông trại và kỷ niệm của bạn cứ thế tiếp tục.
Chơi lại năm 1996 có giúp ích ngoài thị trường thật không?
StockPets không phải lời khuyên đầu tư, và không ngụ ý rằng lợi suất trong quá khứ dự báo được tương lai. Xu là xu ảo, không thể quy đổi ra tiền, và không có cổ tức, thuế hay phí. Thứ game mang lại cho bạn là cảm nhận về lịch sử: một cú sụp đổ có thể kéo dài bao lâu, sự phục hồi có thể đến chậm thế nào, và việc ra quyết định khó hơn bao nhiêu khi bạn không thấy được trang tiếp theo. Nếu muốn biết điều này khác gì so với luyện tập bằng giá thực tế, hãy đọc bài StockPets và giao dịch giấy (paper trading).
Câu hỏi thường gặp
Tôi có thể xem giá cổ phiếu tương lai trong StockPets không?
Không. Mỗi hạt giống chỉ hiện diễn biến giá đến tháng hiện tại trong game. Bạn nhớ được hình dáng chung của tương lai, nhưng biểu đồ vẫn bị ẩn cho đến khi từng tháng tới.
Tháng 1 năm 1996 tôi có thể gieo hạt giống của bao nhiêu công ty?
Khi bắt đầu có hơn 200 hạt giống. Nhiều công ty khác xuất hiện ở các tháng sau khi lần đầu được đưa vào danh sách công ty của game, tổng cộng hơn 800 công ty trên toàn bộ kho dữ liệu.
Chuyện gì xảy ra nếu công ty tôi đã gieo bị mua lại?
Trong StockPets, mọi trường hợp hủy niêm yết — kể cả do bị mua lại hay sáp nhập — đều khiến cây trồng đó chết, với giá trị trong game bằng 0. Đây là quy tắc được cố ý đặt ra cho game, không phải cách hạch toán cho cổ đông ngoài đời thực.
StockPets có kết thúc khi đến hiện tại không?
Không. Khi kho dữ liệu lịch sử hết, các tháng sau sẽ dùng lại những nhịp lên xuống của các tháng trong quá khứ được chọn ngẫu nhiên, và mỗi hành trình giữ nguyên cùng một tương lai mỗi lần bạn mở lại.
Tôi có thể bị mất xu trong StockPets không?
Có. Cây trồng đi theo giá lịch sử cả lúc xuống lẫn lúc lên, nên một cây trồng có thể có giá trị thấp hơn số bạn đã bỏ ra. Dù vậy, thú cưng của bạn không bao giờ chết vì thua lỗ trên thị trường.
StockPets là trò chơi chỉ sử dụng xu ảo. Không nội dung nào trên trang này là lời khuyên đầu tư, và biến động giá trong quá khứ không dự báo kết quả trong tương lai.